tontokaletik

Intxurre edo Iruntxur mendia (743m) Murumendi mendilerroan eta Aldaba gain aldean, Albizturrekin mugakide, dagoen mendi gipuzkoarra da. Alegian beti izan dugu erlazio kuttun bat mendi honekin. Herrian bada Intxurre KKE elkartea, futbol taldeak ere Intxurre izena du, bizikleta taldeak ere bai, … ia-ia txintxarri goitizena bezain esanguratsua da geuretzat.

Intxurre mendi tontorra Google Earth-en.

Alegiatik oinez abiatuta, beti danik igo gara ttipi-ttapa Intxurre gailurrera. Tontorreraino, Alegiatik 7,64 km daude eta 670 metro inguruko igoera. Tontorrera igo aurretik Alegiako Mareako zelaietatik pasa behar da. Paraje benetan polita , Aralarrerako ikuspegi bikainarekin.

Ibilbidearen deskribapena.

Intxurren burdin aroko herrixka bat kokatzen zen. Garai hartako harresiak eta arrastoak lurpean daude gaur egun.

Hemen uzten dizkizuet Intxurreri buruzko bi bideo.

Lehenegoa Stop Motion teknikaz sortutako bideoa da. Stop motion teknikan, mugimenduaren irudikapena, geldirik dauden objektuen (lekuen) argazki sekuentziarekin lortzen da. Pazientzia behar denboran zehar, leku beretik aragzkiak ateratzeko, besterik ez.

Hurrengo bideo honetan, Intxurre menditik ikus daitezkeen udazkeneko irudiak azaltzen zaizkigu. Bideoko abestia polita benetan.

Ea udazken honetan denok bueltaxkaren bat egiten dugun Intxurrera.

Franconi gisako gaiak, su nahikorik pizten ez duenez herri manaerraz eta otzan honetan, goazen post gozoago bat egitea gauean gozo-gozo lo egin dezagun herriko botereari, bai zibilari, bai jainkotiarrari, arazorik sortu gabe. Agian hurrengo belaunaldiak nahiko kemen izango du gai hau esku artean hartzeko. Nik, zirikatzen jarraituko dut.

Goazen bada, geure inguruaz hitz egitera, zehazki Langaurretaz. Atsedenleku ezin hobe hau, Aldaba Txiki herri mendian dago 250 m-ko garaieran. Iturri, mahai, eserleku, eta parrillaz hornitua dago, eta aterpetxo bat ere badu.

Alegiatik bada hainbat bide Langaurrera iristeko, hemen aipatzen duzedana horietako bat da. 4,6 km ditu buelta osoak, Alegiatik Langaurrera eta hemendik bueltan Alegiara.
Bertara joateko SL-Gi 8 bezala balizatutako bidea ere badago.

Langaurre ingurutik igarotzen da ere GR 21 Inazioren bidea (Xabier - Loiola).

Bestalde, Langaurre inguruan badira hainbat ibilbide, besteak beste Intxur mendi tontorrera doana (hemen kokatzen zen Burni Aroko herrixka).
Marea ingurura joateko ere hainbat aukera badira.

Hemen dituzue inguru eder honi, Eduardo arrayet-ek ateratako hainbatt argazki. Udazkena oso garai egokia da bertara oinez buelta bat emateko.

Hemen dituzue GBA09 jaiko azken bi bideoak.

Lehengoan sega pikatzen, igitaiarekin belarra mozten eta txondorraren inguruan lanean agertzen dira hainbat gizonezko.

Eta azken bideo honetan zu agertzen zara, bai zu zerorri. Eta nola ez azken irudietan idazkaria agertzen da.

GBA bigarren edizioan berriro ikusiko gara. Idazkari honen lanak amaitu dira. ERRUKI JAUNA.

Hara non dagoen idazkaria. Zertan ari ote da?

intxurreren argazkia.

GBA09 festaren ohiartzunak oraindik dirauen hontan, beste bi bideo aurkeztu nahi dizkizuet.

Lehenegoan Plazako giroa ikus daiteke; herriko haurrak jolasean (sepia kolorea nagusi denean Adams familia gertu dabilenaren ilusioa antrzematen da), koruko taberna arrakastatsua (ardo porroia makinaren eskutatik pasa zen), denda apaina bere kafetera kuriosoarekin, mami egilea, talo egileak (ummmm ze goxoak), …

Bigarren bideo honetan ibaialdeko giroa ikus daiteke; lo-gela dotorea (nola egingo ote zituzten xirrikiak gurutze eta errosariozar zelatasu horien azpian? morboa eta dena pizten dute), garai bateko kotxe ilada, kifi amerikano paregabe eta bakarra, alpartagilea sagardo eskaintzailea (eskerrik asko xaka), bizikletak, arropak, jaboi egilea, margolaria (aupa sozia), gantxilo egilea,….

GBA09ko bostgarren postera iritsi naiz eta oraindik amaitzeko tajurik ez dito ematen. Bitartean, putxerazo garai hautean auskalo idazkaria non dagoen.

Musikarien bideokin amaituta, gaur alde batetik Amezketako erreka Oria ibaian hiltzen den lekuan arropa garbitzen aritu ziren emakume taldea ikusiko duzue (zin dagizuet errekan ardo botilak zituztela) eta bulebarreko muturrean beste emakume talde bat oheak egiteko artilea astintzen eta koltxoiak egiten. Emakume finak herrian ditugunak, bai horixe dios. Bideo honi, Kupela taldearen Gau giro diskoko Voy a contar un caso abestia sartu dut.

Bigarren bideoa ezkontzari buruzko da. Audio originala utzi dut merezi duelako (niri, besteak beste, irrintziak oilo ipurdiak jartzen dizkit, zer egingo diogu bada).

to be continued…..

Giroa berotzen hasia da GBA09 festan. Uffff. Hemendik aurrerako bideotan, zentsura aplikatuko da blog honetan. Se akabo la fiesta.

Musikariekin zerikusia duten beste hiru bideo dituzue ikusgai. Bat dultzaineroena, ortodoxoagoa eta beste bi espontaneoagoak. Bertan Inma agertzen zaigu protagonista nagusi gisa. Akordeoi eta farandularen erregina. Nabarmentzekoa festa alaitzeko bere ahalmena. Nahi bai Bilbok horrelako Marijaia izan.

Eta bitartean idazkaria missing. Ez ote zituen beraren begiek imajin hauek ikusi? Ni izerditan lanean eta bera patxada ederrean.

Adi hurrengo bideoei, zu agertzen zara eta.

To be continued….

Telegrafoa, distantzia luzeetan idatzi ahal izateko gailua da. Semaforo hitza ere erabil daiteke kontzeptu bera adierazteko.

Telegrafo optikoan, igorleak, mezua jasotzaileak ikus ditzakeen seinaleen bidez bidaltzen du mezua. Horrela, distantzia luzeak denbora labur batean zeharkatzen dira.

Teknologia mota hau 1.792. urtean gauzatu zen lehen aldiz Frantzian 556 komunikazio dorrez osatutako sarearen bidez eta 4.800 km distantzia betez.

Euskal Herrira lehen aldiz, 1.846ko urriaren 2an iritsi zen Gaztelako linearen bidez. Linea honek 52 komunikazio dorre zituen eta Madril eta Irun elkar lotzen zituen.

Alegia inguruan Ollagon mendi tontorrean zegoen komunikazio dorrea (gaur egun ez dago dorrearen aztarnatik, eta bertan XXI. mendeko komunikazio dorreak ikus daitezke bertan). Hegoaldera begira Altzagaraten, Olaberrin, Seguran, Etxegaraten, Engaran (Altsasu), Basalekun (Altsasun), …. eta Iparaldera Santa Lutzia (Tolosan), Airbeltz (Andoainen), Donostian,… aurkitzen ziren komunikazio dorreak. Helburu desbnerdinetarako erabiltzen zen telegrafo optikoa, baino karlista gudak zerikusia izan zuten beraien sorreran. Beraz, telegrafo optiko hauen erabilpen nagusia militarra izan zen.

1.836. urtean Euskal Herrian beste linea bat ezarri zen Iruñea eta Gasteiz, Logroñotik barrena lotzen zituenak. Liberalek sortutako linea honek ilargi erdiaren itxura zuen eta Lizarra ekiditen zuen, bertan bai zeuden Karlistak.

Telegrafo hauek, egun-argiaren beharra zutenez, ez zuten gauez edo eguraldi txarrarekin funtzionatzen. Eguraldi txarra dela eta, gure inguruan ez ziren dorreak mendi garaienetan eraikitzen, baizik eta altura ertaineko mendi tontorretan.

Erabilpen militarra zela eta bertako antolaketarako ezarri zen egitura eta araudia paramilitarra izanz en. Dorre hauetan, hiruzpalau langile kualifikatu egoten ziren. langile hauen betekizuna aurreko eta atzeko dorreak behatzea zen, mezuak igortzen ari ote ziren jakiteko.

Estekak:

1. telegrafo optikoa. 1.800-1.850
2. Telegrafo optikoaren iraultza.
3. Wikipedia: telegrafo optikoa.

Aurten berezia izan da Olentzeroren etorrera., ekitaldi bikainak burutu bai dira herrian berari eta Mari Domingiri ongi etorria emateko.

Goizean, 11:00ak aldera herriko eskolako ikasle, irakasle eta gurasoak ibili ziren kaleetan zehar kantari. Gogoratzen dut, herrian ikastola eta eskola nazionala zeudenean, ikastalako haurrak, andereño Begoñarekin eta besteekin, ateratzen ginela kantatzera. Eskolakoak ez ziren ateratzen. Gero bi ikastetxeak elkartu ziren, eta ikastolako ohitura eskola berrira pasa zen.

Arratsaldean 17:30ak inguru, ekitaldi berezia eta berria izan genuen herrian. Zorionak eta eskerrak, Olentzero eta Mari Domingiren etorreraren ospakizunetan lanean aritu ziren guztiei; ideiak ematen zituztenei, dantzariei, abesbatzari, kultur batzordeari, udalari, …. Burutu den lana, nire ustetan, txukuna izan da eta ikusgarria. Iazkotik, jauzi ikaragarria eman delakoan nago. Esan baita ere, ezin dela aurtengoa ulertu, aurrekoen lana aipatu gabe. gauzak ez bai dira egun batetik bestera egiten.

Eta gero ilunabarrean, ohiko den bezala Txintxarri Korue atera zen kantari. Auskalo zenbat urte daramaten kantari.

Ez da makala zapatak botatzen kazetari irakiarra. Apunteri ona du, ikusten da entrenatzen aritu dela, tiranoari muturrean emateko asmoarekin. Eman izan balio, hau ostia.

Zapatak bere lekua topatu du, hanketatik atera eta mundu osoan erreberentzia egiten ari zatzaizkie.

Azken greba, azken slogana, azken asteazkena, azken liskarra, azken erresistentzia, azken harrikada, azken tiragoma, …. azken putakumearentzat; ez ordea guretzat.

Guk ordea oraindik badugu aukera txintxarrisferako II mondeju afarira apuntatzeko azaroaren 7ra arte.

Ugarteko mondejuak zain ditugu. Gose gara.

Sagardoa egiten ikasteko aukera bikaina izan genuen, joan den igandean, Alegian burutu zen barazki azokan. Santos Irazustabarrena izan genuen maisu. Sagar desberdinen erakusketa egon zen eta horiek erabiliz sagardo mostoa dastatzeko aukera izan genuen. Esan baita ere, Beraxubiko sagardoa dastatzeko aukera izan genuela Pello anfitrioaren eskutik, Ugarteko amorrainen edalontzaika erbiliz.

Eta txintxarriMEDIAn oraindik argazkirik agertu ez denik, hona hemen bertan gertatutakoaren bideoa.

Aipatzekoa
Romanen azenarioek izan zuten arrakasta, mezetatik zetozen etxeko-andreen artean
Gotzeneko hegatzien ikusgarritasuna eta bertako barazkien kalitatea (nire estomagoaren arabera)
Iturrioztarren eztiaren gozotasuna eta Margaritak egindako erroskilen zapore gozoa
kontxanetik jetxitako Keparen zaldi-behor eta pottoken urteroko presentzia
DBHkoen pintxo eta baxordien lekukotasuna
Errotako Ziortza eta Hektorren sinpatia eta piku eskaintza irekia
Aldaba Zaharreko Etxetxuriko ahizpen gazten berrikuntza
Etxeberriatarren profesionaltasuna
Laxatarren olioarekin igurtzitako ogia
Eta argi izan Pedro Garialde eta Juakina Telleria dagoeneko Youtuben zaudetala eat Argentinako lehengusuek zuek eta familiako gehiago ikusteko aukera dutela. Bai Juakina, hala da.

Igande honetan, urriaren 19an, Alegian II barazki eta animalia azoka burutuko da. Gogoan izango duzue, pasa den urtean azaroan egin zela eta bialdiko hotza egiten zuela goizean. Eskerrak Aralar institutuko ikasleen txorixo eta baxoerdiek ggiroa berotzen zuten.

Aurten plazako obrak direla eta bulebarrean izango da azoka. Ez da leku txarra kontuan izanda iganden da hego haizea izango dela egun eguzkitsuan. Goizalde on bat pasatzeko aukera ederra.

Ez dira faltako bertan ez pikurik, ez mixpirerik, ez kalabazarik, ez ospinetako piparrik, ez porrurik, ez sagarrik, ez sagardorik, ez intxaurrik, ez eztirik, eta abar luze bat.

Eta zaldiak, behorrak, pottokak eta animalia gehiago ere ikusgai izango dira herritarrak osatutako azokan.

Giroa berotzen hasteko, eta noizbait mondeju azoka bat izango dugunaren esperantzarekin, iazko irudiak hemen dituzue:

Musikalegik Nahiaren bidez erakutsi digu euskal musika ez dela hain jainkojalea. Kitzikagarria da ohean izerditan blai egotearekin amestea, bai noski Nahia.

Gose taldeak, ohiko trikitixa musika elektronikoarekin nahasten du; noizik eta behin kitar zorrotzak ere entzun daitezke. Bideo honetan efektu multimedia txukunak ikus daitezke. Hau bai banguardia probokatzailea. Euskal trinityaren aurrean gaude Neo-kideok.

Amaitu berri dira kalebeheko jaiak. Ez da ez, denbora askorik pasatzen festa hauek antolatzen. Aurten programarik ere ez da egon. Baina Alegiarrok badakigu, nahiz eta programarik ez izan, gutxi gora behera zer aurki daitekeen eta zein egunetan. Aurtengo hutsune nabarmenena, iaz ere gauza bera gertatu zelakoan nago, zinta karrerarena izan da. Kalebeheko festetako klasiko hau, azken “bi” urtetan soilik herriko festetan egin da. Bueltatuko ote da berriro bere sorlekura?

Ohikoa bihurtzen ari dena igandeko dantzari saio ostean egiten den sardin eta txakolin festa da. Giro bikaina izaten da eta hainbat txakolinzale eta sardinzale bertara hurbiltzen gara. Hemen duzue bideoa, festa oroitzeko. Nabarmentzekoa Beñat Etxetxuriren estiloa txakolina ateratzen.

Ez dakit sardinak Perikitorenak ziren ala ez, baian bereak izaten bukatu zutela argi dago. Ni neronek ere makina eraman nituen txakolinetan igari nere sabelean.

Susmoa dut txintxarrisferaren ateko aldaba astintzen ez ote ari den norbait eta blog berri baten sorkunde hausnartu baten aurrean ez ote gauden.

Egun batzuk barru 2008.2009 ikasturte berria hasiko da. Gaur egun hainbat gai hitzetik hortzera erabiltzen dira hezkuntzan: IKTen erabilpena, gela irekia, elearning-a, elkarlana, ikaslearen autonomua eta iniziatiba, …

Baina beti ez da horrela izan, entzun bestela Joxe Gastesik garai bateko irakaskuntzari buruz dioena: neskak gela batean eta mutilak bestean, irakaskuntza erabat erdaraz (alor honetan oraindik badugu hainbat lan egiteko Euskal Herrian), LLCSE (La Letra Con Sangre Entra) metodologia didaktikoa, …

Interesgarria baita ere Franconiri buruz egiten den aipamena, Alegia eta Altzoko nesken eskola gisara. Penagarria da, gaur egun, Franconi hutsik ikustea eta alde bakar bateko interes partikularren menpe egotea. Bertako patronoek, batik bat, agintari zibilek zerbait egin beharko lukete egoera hori konpontzeko.