Noiz jaten dira mondejuak? Errexa, daudenean. Eta noiz egoten dira? gaur egun, ia urte osoan eros daitezke harategietan. Udara izango da urtaro bakarra mondeju gabe pasatzen duguna. Norbaiti, mondejuzko helatuak sortzen hastea okurritu arte.
Garai batean, mondejuak, artzaien eta artaldeen zikloaren arabera egiten ziren. Udaran, artaldeak Aralarren egoten dira. Udazkenean, hotzak iristean eta Aralar zuritzen denean hasten dira behekaldea jaisten. Orduan pasatzen dira artaldeak herritik. Eta hor egoten gara txintxarriok ardiak harrapatzeko prest mondeju goxoak egiteko. Ordainean, ardiek herria alfonbra txukun batekin uzten digute. Hau kaka pile!!! Eta udaberrian buelta Aralarrera. Aio mondeju!!!
Jendeak, mondejuak harategietan erosten ditu (matxiñanekoak omen dira hobenak); baina badira oraindik etxeetan egiten dituztenak ere. Etxe batean egindako mondeju berdexka (zuten porru kopuruagatik) on askoak jan izan dituk nik.